Tak, kawa z ekspresu przelewowego może być zdrowym wyborem. Jej najważniejszą zaletą jest papierowy filtr, który zatrzymuje większość kafestolu i kaweolu – diterpenów mogących podnosić stężenie cholesterolu całkowitego oraz frakcji LDL. O bezpieczeństwie naparu decydują jednak także jakość ziaren, ilość dodatków i materiały, z których wykonano urządzenie.
Dlaczego filtr papierowy ma znaczenie?
Woda w ekspresie przelewowym przepływa przez zmieloną kawę, a następnie przez filtr trafia do dzbanka. Papier zatrzymuje część oleistych składników naparu, w tym kafestol i kaweol. Związki te naturalnie występują w kawie, ale przy regularnym spożywaniu niefiltrowanych naparów mogą zwiększać poziom cholesterolu we krwi.
Nie oznacza to, że kawa bez filtra jest automatycznie szkodliwa. Różnica dotyczy przede wszystkim profilu lipidowego naparu. Dla osoby z prawidłowym poziomem cholesterolu okazjonalna kawa z praski francuskiej zwykle nie będzie problemem, natomiast przy podwyższonym LDL filtracja papierowa jest korzystniejszym rozwiązaniem. Osoby leczone z powodu zaburzeń lipidowych powinny omówić ilość i rodzaj kawy z lekarzem.
Warto też pamiętać o kompromisie. Filtr papierowy zatrzymuje nie tylko diterpeny, lecz także część olejków i niektórych związków obecnych w kawie. Nie odbiera jednak naparowi wszystkich antyoksydantów, takich jak polifenole czy kwas chlorogenowy.
| Metoda | Filtracja | Diterpeny a cholesterol | Antyoksydanty |
|---|---|---|---|
| Ekspres przelewowy | Filtr papierowy | Filtr zatrzymuje dużą część kafestolu i kaweolu | W naparze pozostaje część polifenoli i kwasu chlorogenowego |
| French Press | Metalowe sitko | Więcej diterpenów przechodzi do filiżanki | Obecne są antyoksydanty, ale również więcej oleistych składników |
| Kawa po turecku | Brak oddzielnego filtra | Fusy i diterpeny pozostają w naparze | Napar zawiera związki ekstrahowane podczas gotowania |
Filtracja papierowa może być szczególnie korzystna dla osób, które:
- Mają podwyższony cholesterol LDL i chcą ograniczyć źródła diterpenów w diecie.
- Piją kawę codziennie w większych porcjach.
- Preferują czarną kawę bez mleka i słodkich dodatków.
- Chcą zachować wygodę przygotowania większej ilości naparu.
Ekspres przelewowy a plastik – czy materiał urządzenia jest ważny?
Sam fakt, że ekspres zawiera elementy z tworzywa sztucznego, nie oznacza zagrożenia. Tworzywa przeznaczone do kontaktu z żywnością powinny spełniać wymagania bezpieczeństwa dla takich zastosowań. Znaczenie ma przede wszystkim to, czy plastik został dopuszczony do kontaktu z gorącą wodą oraz czy urządzenie pochodzi od wiarygodnego producenta.
Przy wyborze warto szukać oznaczenia BPA-free i informacji o materiałach użytych w zbiorniku, uchwycie filtra oraz elementach, przez które przepływa gorąca woda. Określenie to odnosi się do braku bisfenolu A, ale samo oznaczenie nie zastępuje całej oceny jakości wykonania.
Stal nierdzewna i szkło są materiałami stabilnymi oraz łatwymi do oceny w częściach mających kontakt z naparem. Nie trzeba jednak odrzucać każdego modelu z plastikową obudową. Większe wątpliwości powinny budzić urządzenia bez jasnych informacji o przeznaczeniu tworzywa, z intensywnym zapachem plastiku albo widocznymi uszkodzeniami.
Przy zakupie ekspresu zwróć uwagę na kilka kwestii:
- Oznaczenie BPA-free oraz deklarację przeznaczenia materiałów do kontaktu z żywnością.
- Obecność szkła lub stali w dzbanku i częściach narażonych na wysoką temperaturę.
- Brak intensywnego zapachu tworzywa po rozpakowaniu i podczas pierwszych cykli pracy.
- Możliwość łatwego mycia elementów, które mają kontakt z wodą i kawą.
Co jeszcze decyduje o zdrowotności kawy?
Metoda parzenia jest tylko jednym z czynników. Znaczenie ma świeżość ziaren, ich prawidłowe przechowywanie oraz stopień palenia. Kawa mielona tuż przed zaparzeniem zwykle zachowuje więcej aromatu niż długo przechowywany proszek, choć nie należy przedstawiać tego jako gwarancji większych korzyści zdrowotnych.
Równie ważny jest sposób podania. Duża ilość cukru, syropów smakowych czy tłustej śmietanki zwiększa kaloryczność napoju i może zmienić jego korzystny profil żywieniowy. Najprostszy napar bez słodkich dodatków pozwala lepiej kontrolować ilość energii oraz cukrów w diecie.
Kofeina pozostaje osobną kwestią. U części osób większa ilość kawy nasila kołatanie serca, niepokój, problemy ze snem lub przejściowy wzrost ciśnienia. Przy nadciśnieniu, zaburzeniach rytmu serca, ciąży albo dużej wrażliwości na kofeinę ilość naparu trzeba dobrać indywidualnie.
Czy warto wybrać ekspres przelewowy?
Dla większości zdrowych osób kawa z ekspresu przelewowego, przygotowana z dobrej jakości ziaren i podana bez nadmiaru cukru, jest rozsądnym wyborem. Papierowy filtr szczególnie dobrze sprawdzi się u osób, które kontrolują cholesterol lub chcą ograniczyć diterpeny. Najlepiej połączyć tę metodę z urządzeniem wykonanym z materiałów przeznaczonych do kontaktu z gorącą wodą i oznaczonych jako BPA-free.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. W przypadku podwyższonego cholesterolu, nadciśnienia lub innych chorób przewlekłych ilość kawy i wybór metody parzenia warto skonsultować ze specjalistą.
